Απόστολος και Ευαγγέλιο Κυριακή 1-2-2026

Εὐαγγελικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 1 Φεβρουαρίου 2026, Κυριακὴ Τελώνου καί Φαρισαίου (Λουκ. ιη΄ 10-14)

10 ἄνθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προσεύξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος καὶ ὁ ἕτερος τελώνης. 11 ὁ Φαρισαῖος σταθεὶς πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα προσηύχετο· ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗ­τος ὁ τελώνης· 12 νηστεύω δὶς τοῦ σαββάτου, ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι. 13 καὶ ὁ τελώνης μακρόθεν­ ἑστὼς οὐκ ἤθελεν οὐ­δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐ­ρανὸν ἐπᾶραι, ἀλλ᾿ ἔτυ­πτεν εἰς τὸ στῆθος αὐτοῦ λέγων· ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁ­­­μαρτωλῷ. 14 λέγω ὑμῖν, κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ ἢ γὰρ ἐκεῖνος· ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ

10 Δύο ἄνθρωποι ἀνέβηκαν στό ἱερό γιά νά προ­σευ­χηθοῦν· ὁ ἕνας ἦταν Φαρισαῖος καί ὁ ἄλλος τελώ­νης. 11 Ὁ Φαρισαῖος στάθηκε ὄρθιος, γιά νά φαίνεται καλά, καί προσευχόταν πρός τόν ἑαυτό του καί γιά τόν ἑαυτό του μέ τά ἑξῆς λόγια: Σ’ εὐχαριστῶ, Θεέ μου, διότι δέν εἶμαι σάν τούς ἄλλους ἀνθρώπους, πού εἶναι ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί, ἤ καί σάν αὐτόν ἐκεῖ τόν τελώνη. Ἐνῶ δηλαδή ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι ἔνοχοι καί ἀξιοκατάκριτοι, ἐγώ εἶμαι ὁ μόνος ἀνένοχος. Σ’ εὐχαριστῶ λοιπόν, διότι δέν βλέπω στόν ἑαυτό μου τίς τόσες κακίες πού ἔχουν οἱ ἄλλοι. 12 Ἔχω ὅμως καί ἀρετές: Νηστεύω δύο φορές τήν ἑβδο­­μάδα, κάθε Δευτέρα καί Πέμπτη. Δίνω τό ἕνα δέκατο ἀπ’ ὅλα ἐκεῖνα πού ἀποκτῶ, ἀκόμη κι ἀπό τά πιό μικρά καί τιποτένια, γιά τά ὁποῖα δέν ἐπιβάλλει ὁ νόμος τή «δεκάτη». 13 Ὁ τελώνης, ἀντίθετα, στεκόταν μακριά ἀπό τό θυσι­αστήριο ὅπου καίγονταν οἱ θυσίες, καί δέν εἶχε τήν τόλ­μη ὄχι μόνο τά χέρια του ἀλλά οὔτε τά μάτια του νά σηκώσει ἐπάνω πρός τόν οὐρανό. Ἀλλά χτυποῦσε συνεχῶς τό στῆθος του, πού περιέκλειε τήν ἁμαρτωλή καί ἀκάθαρτη καρδιά του, καί ἔλεγε: Κύριε καί Θεέ, σπλαχνίσου με καί συγχώρησέ με τόν ἁμαρτωλό. 14 Σᾶς βεβαιώνω ὅτι αὐτός ὁ περιφρονημένος τελώ­νης κατέβηκε ἀπό τό ἱερό καί πῆγε στό σπίτι του ἀ­θω­­­ωμένος καί δικαιωμένος ἀπό τόν Θεό καί ὄχι ὁ Φα­­­­­ρισαῖος ἐκεῖνος. Δικαιώθηκε λοιπόν ὁ τελώνης καί κα­­τακρίθηκε ὁ Φαρισαῖος, διότι ὅποιος ὑψώνει τόν ἑαυ­τό του θά ταπεινωθεῖ ἀπό τόν Θεό καί θά κα­τα­κρι­θεῖ. Ἀντίθετα ὅποιος ταπεινώνει τόν ἑαυ­τό του θά ὑψωθεῖ καί θά τιμηθεῖ ἀπό τόν Θεό.

 Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 1 Φεβρουαρίου 2026, ἁγίου Τρύφωνος (Ρωμ. η΄ 28-39)

Ἀδελφοί, οἴδαμεν ὅτι τοῖς ἀ­γα­πῶ­σι τὸν Θεὸν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀ­γα­­­θόν, τοῖς κα­τὰ πρόθεσιν κλη­τοῖς οὖσιν· ὅτι οὓς προ­έγνω, καὶ προ­ώ­ρι­σε συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀ­δελ­φοῖς· οὓς δὲ προώρισε, τούτους καὶ ἐ­κά­­λεσε, καὶ οὓς ἐκάλεσε, τούτους καὶ ἐ­δικαίωσεν, οὓς δὲ ἐδικαίωσε, τού­τους καὶ ἐδόξασε. Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ᾿ ἡμῶν; ὅς γε τοῦ ἰδίου υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾿ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται; τίς ἐγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ; Θεὸς ὁ δικαιῶν· τίς ὁ κατακρίνων; Χριστὸς ὁ ἀ­ποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθείς, ὃς καὶ ἔστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν. τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μά­χαιρα; καθὼς γέγραπται ὅτι ἕνεκά σου θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν· ἐλο­γίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς. ἀλλ᾿ ἐν τούτοις πᾶσιν ὑπερνικῶμεν διὰ τοῦ ἀγα­πήσαντος ἡμᾶς. πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν.

ΣΚΕΨΕΙΣ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

1. Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς βλάψει

Μὲ τὴ σημερινὴ Κυριακή, τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου, εἰσερχόμαστε στὸ Τριώδιο· στὴν κατανυκτικὴ αὐτὴ περίοδο τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους, ποὺ διαρκεῖ μέχρι τὸ Μέγα Σάββατο καὶ μᾶς ἑτοιμάζει γιὰ τὰ μεγαλειώδη γεγονότα τοῦ Πάθους καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου.

Σήμερα συμπίπτει καὶ ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου ἔνδοξου μάρτυρος Τρύφωνος· γι᾿ αὐτὸ τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἡμέρας εἶναι πρὸς τιμήν του. Ἕνα παράδοξο ἐρώτημα θέτει ἐκεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ᾿ ἡμῶν;» Δηλαδή, ἂν ὁ Θεὸς εἶναι μὲ τὸ μέρος μας, προστάτης καὶ ὑπερασπιστής μας, ποιός θὰ σταθεῖ ἐναντίον μας καὶ θὰ μᾶς βλάψει;

Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, βέβαια, ἐπανειλημμένως μᾶς ἔχει προμηνύσει ὅτι ὁ κόσμος τῆς ἁμαρτίας μισεῖ τοὺς Χριστιανούς. «Εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσι» (Ἰω. ιε΄ 20), εἶπε χαρακτηριστικά. Δηλαδή, ἐὰν Ἐμένα, τὸν Κύριό σας, καταδίωξαν, θὰ καταδιώξουν κι ἐσᾶς ποὺ εἶσθε δικοί μου. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς βεβαιώνει ὅτι «πάντες οἱ θέλοντες εὐσεβῶς ζῆν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διωχθήσονται» (Β΄ Τιμ. γ΄ 12). Ὅλοι ὅσοι θέλουν νὰ ζοῦν μὲ εὐσέβεια, ἑνωμένοι μὲ τὸν Κύριο, θὰ καταδιωχθοῦν. Πῶς λοιπὸν μᾶς λέει στὸ σημερινὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα ὅτι κανεὶς δὲν θὰ σταθεῖ ἐναντίον μας;

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δίνει τὴν ἀπάντηση: Ὅλοι αὐτοὶ ποὺ εἶναι ἐναν­τίον μας, δὲν μποροῦν νὰ μᾶς βλάψουν. «Ἄκοντες στεφάνων ἡμῖν αἴτιοι γίνονται, καὶ μυρίων ἀγαθῶν πρόξενοι». Χωρὶς νὰ τὸ θέλουν, μᾶς χαρίζουν βραβεῖα καὶ γίνον­ται πρόξενοι ἄπειρων ἀγαθῶν γιὰ ἐμᾶς. Διότι ὁ πάνσοφος Θεὸς μετατρέπει τὶς ἐπιθέσεις τους σὲ δική μας σωτηρία καὶ δόξα. «Ὁρᾷς πῶς οὐδεὶς καθ᾿ ἡμῶν;» (ΕΠΕ 17, 248). Βλέπεις ὅτι τελικὰ κανένας δὲν εἶναι ἐναντίον μας;

Συνεπῶς, ἀκόμη κι ἂν ἔχουμε στὸ περιβάλλον μας ἀνθρώπους ποὺ μᾶς ἐπιβουλεύονται, ποὺ μᾶς εἰρωνεύονται, ποὺ μᾶς διώκουν ἐξαιτίας τῆς χριστιανικῆς μας ἰδιότητας, κανένας ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἔχει τὴ δύναμη νὰ μᾶς προκαλέσει κάποιο κακό. Διότι ὁ Κύριος εἶναι «ὑπὲρ ἡμῶν». Εἶναι μαζί μας ὁ παντοδύναμος Θεός. Ἀκόμη κι ἂν Ἐκεῖνος ἐπιτρέψει κάποτε νὰ ζημιωθοῦμε, νὰ διωχθοῦμε, ἀκόμη καὶ νὰ μαρτυρήσουμε, αὐτὸ θὰ ἀποτελέσει αἰτία δόξας καὶ τιμῆς στὸν οὐρανό. Θὰ μᾶς χαρίσει αἰώνιες ἀμοιβὲς στὴ Βασιλεία του.

2. Τὸ μυστικὸ τῶν Μαρτύρων

Στὴ συνέχεια τῆς περικοπῆς ὁ ἀπόστολος Παῦλος κάνει λόγο γιὰ τὴν ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;» Ποιός θὰ μπορέσει νὰ μᾶς χωρίσει ἀπὸ τὴν ἀγάπη ποὺ ἔχει γιὰ ἐμᾶς ὁ Χριστός; Μήπως κάποια θλίψη ἢ στενοχώρια; Μήπως κάποιος διωγμός, ἢ πείνα, ἢ ἔλλειψη ἐνδυμάτων, ἢ κίνδυνος, ἢ ἡ ἀπειλὴ τῆς σφαγῆς;

Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὁ μικρὸς ἀνθρώπινος νοῦς μας δὲν μπορεῖ νὰ κατανοήσει καὶ νὰ χωρέσει τὴ στοργικὴ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρὸς ἐμᾶς. Ὁ ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης ἐπισημαίνει ὅτι «ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ δὲν ἔχει ὅρια! Εἶναι τόσο μεγάλη, πού, κάτι ἐλάχιστο ἂν αἰσθανθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὴν ἀγάπη αὐτή, ἡ πήλινη καρδιά του δὲν μπορεῖ νὰ τὴν ἀντέξει, διαλύεται, γιατὶ εἶναι πηλός» («Λόγοι, Ε΄», σελ. 198).

Τί μποροῦμε, ἀλήθεια, νὰ ἀνταποδώσουμε στὴν ἀπερίγραπτη αὐτὴ ἀγάπη; Ὁ Κύριος εἶναι τόσο ἀγαθός, ποὺ δὲν ἀπαιτεῖ ἀνταπόδοση γιὰ ὅσα μᾶς χαρίζει, «ἀλλ᾿ ἀρκεῖται μόνον ἀγαπώμενος» (ΕΠΕ 8, 194-196), σημειώνει ὁ Μέγας Βασίλειος. Τοῦ ἀρκεῖ μόνο νὰ Τὸν ἀγαποῦμε. Κι αὐτὸ ὄχι γιὰ δικό του συμφέρον, ἀλλὰ γιὰ δικό μας ὄφελος. Ἡ ἀγάπη μας πρὸς Ἐκεῖνον θὰ μᾶς δίνει τὴ δύναμη νὰ ὑπερβαίνουμε κάθε θλίψη καὶ δοκιμασία, κάθε διωγμὸ καὶ στέρηση, νὰ ἀντιμετωπίζουμε μὲ θάρρος κάθε κίνδυνο, ἀκόμη καὶ τὴν ἀπειλὴ τοῦ θανάτου.

Αὐτὴ ἡ φωτιὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ ἔφλεγε τὴν καρδιὰ τῶν ἁγίων Μαρτύρων. Αὐτὴ ἦταν ἡ μυστικὴ δύναμή τους. «Ὑμᾶς οὔτε φλόγες, οὐ σφαγαί, οὐ τροχοί, οὐκ ἀρθρέμβολα, καταπέλται, πριστῆρες, οὐκ ἄλλη βάσανος πικρὰ διεχώρισε τῆς ἀγάπης Χριστοῦ, Ἀθληταί», λέει ἕνα τροπάριο τῆς Ἐκκλησίας μας (Ὄρθρος Σαββάτου, Β΄ Ἑβδ. Μ. Τεσσαρακοστῆς). Δηλαδή, καν­ένα εἶδος βασανιστηρίου δὲν στάθηκε ἱκανὸ νὰ τοὺς ἀποκόψει ἀπὸ τὴν ἀγάπη τους πρὸς τὸν Χριστό. Αὐτὴ τὴν ἀγάπη ἔνιωθε σὰν πυρκαγιὰ μέσα του καὶ ὁ σήμερα ἑορταζόμενος ἅγιος Τρύφων, ὁ ὁποῖος πρόσφερε τὴ ζωή του θυσία στὸν βωμὸ τῆς θείας ἀγάπης. Αὐτὴ τὴ θεία ἀγάπη νὰ κρατοῦμε μὲ τὶς πρεσβεῖες του ἀναμμένη μέσα στὴν καρδιά μας. Αὐτὴ νὰ καλλιεργήσουμε, ἰδιαιτέρως κατὰ τὴν κατανυκτικὴ περίοδο τοῦ Τριωδίου ποὺ ξεκίνησε σήμερα· ὥστε νὰ μείνουμε ἀχώριστοι ἀπὸ τὸν Κύριο, τόσο στὴ γῆ, ὅσο τελικὰ καὶ στὸν οὐρανό.